Do większości badań laboratoryjnych zalecanym materiałem jest krew pobrana z żyły. Są dwa sposoby jej pozyskiwania: za pomocą systemu otwartego lub zamkniętego.
System otwarty to najstarszy sposób, w którym używa się zestawu strzykawki i igły typu Luer. Po pobraniu  krwi cały zestaw należy wyjąć z żyły, odłączyć igłę a krew przelać do odpowiednich probówek. System ten stwarza jednak dla personelu ryzyko kontaktu z krwią pacjenta i wymaga dodatkowych,  niekorzystnych dla próbki manipulacji; wydłuża także całkowity czas pobierania. 
      Nowszy,  ale też i droższy, system zamknięty jest bezpieczny, szybszy i „przyjazny” w obsłudze.  W systemie tym główną rolę odgrywa specjalna igła, która uniemożliwia wypłynięcie krwi, znajdującej się w żyle. Do takiej igły można dołączać dowolne probówki. 
      System zamknięty występuje w dwóch wersjach:
• System  próżniowy,  w którym używa się probówek z fabrycznie wytworzoną próżnią; po podłączeniu do igły próżnia ta zaciąga krew automatycznie.
• System aspiracyjno - próżniowy, w którym albo aspiruje się krew przez pociągnięcie tłoka specjalnej strzykawko-probówki, albo samemu wytwarza  próżnię przed pobraniem poprzez odciągnięcie tłoka strzykawki do końca.
      W systemie zamkniętym krew jest od razu pobierana do odpowiednich probówek i nie trzeba jej przelewać, co poza poprawą bezpieczeństwa znacznie skraca czas pobierania i obecnie jest on stosowany w Pracowni Diagnostyki Laboratoryjnej OCO.   

      „Piersi moich pracownic sam kontroluję” – to tytuł akcji pod koniec ub.r. zainicjowanej przez Opolskie Centrum Onkologii. Jej celem jest zmobilizowanie szefów firm,  jednostek samorządowych oraz rozmaitych instytucji i organizacji do przekonywania, zachęcania, namawiania swoich pracownic (członkiń) do uczestnictwa w badaniach przesiewowych, a zwłaszcza w skryningowych badaniach mammograficznych oraz cytologicznych. Badania te pozwalają na wykrywanie wczesnych stadiów raka piersi oraz raka szyjki macicy i wykonywane są bezpłatnie w ramach programów profilaktycznych, finansowanych przez  budżet państwa za pośrednictwem NFZ.
       Skryning mammograficzny dotyczy wykrywania raka piersi. Badanie to raz na dwa lata wykonuje kobieta zdrowa w wieku 50-69 lat w którejś ze wskazanych placówek mammograficznych (podpisały z NFZ umowy na ten typ świadczeń medycznych). Polega ono na wykonaniu 4 zdjęć (po dwa dla każdej piersi), które następnie są analizowane przez lekarzy radiologów – skrynerów. Ich najważniejszym zadaniem jest wyłapanie na zdjęciu najdrobniejszych zmian, które mogą, choć nie muszą, okazać się niebezpieczne dla zdrowia.
       Panie, u których zdjęcia piersi wykazują jakiekolwiek zmiany, kierowane są do dalszej diagnostyki, która wykluczy bądź potwierdzi zmianę złośliwą. W zdecydowanej większości wypadków diagnostyka pogłębiona wyklucza obecność raka i kobieta może zgłosić się na kolejną mammografię dopiero za dwa lata. W wypadku niekorzystnej diagnozy kobieta zostaje poddana terapii, o kształcie której decyduje lekarz.
      Pismo przedstawiające ideę akcji „Piersi moich pracownic sam kontroluję” wraz z materiałami edukacyjno-informacyjnymi zostało wysłane do ponad 200 podmiotów, w tym m.in. do wszystkich gmin i starostw, Urzędu Marszałkowskiego, Urzędu Wojewódzkiego, ZUS, oraz największych zakładów Opolszczyzny, jak również do placówek służby zdrowia.
Jak na razie chęć włączenia się do akcji zadeklarowali szefowie takich podmiotów, jak niżej wymienione (wg kolejności zgłoszeń): Starostwo Powiatowe w Brzegu, Prudnickie Centrum Medyczne, Przedsiębiorstwo Modernizacji Urządzeń Energetycznych „Remak” w Opolu, Zespół Ośrodków Rehabilitacji Leczniczej w Suchym Borze, Przedsiębiorstwo Gastronomiczno-Handlowe „Gastropol”, Kuratorium Oświaty, Urząd Gminy Walce, spólka Opolgraf, Urząd Marszałkowski Województwa Opolskiego, Urząd Gminy Dobrzeń Wielki, ZOZ w Nysie, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna, Starostwo Powiatowe w Opolu, spółka Wodociągi i Kanalizacja w Opolu, Szpital Wojewódzki w Opolu.
Liczymy na dalsze zgłoszenia.

Rekord pobity po raz czwarty
         Już po raz 4. Opolanie spotkali się w niedzielne przedpołudnie 10 stycznia br. w parku na największym osiedlu Opola, by wziąć udział w akcji Bicia Rekordu w Liczbie Osób Gimnastykujących się na Świeżym Powietrzu, towarzyszącej 18. Finałowi Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Mimo złej pogody, padajacegio śniegu i zawieruchy, do wspólnego aerobiku przystąpiło blisko 1400 osób (a dokładnie 1368), co oznacza, że ubiegłoroczny rekord, wynoszący 1172 osoby, został pobity o blisko 200.  Co ciekawe - ćwiczono nie tylko na śniegu, ale także w basenie z  zimną wodą. Na taki wyczyn (zważywszy na aurę), zdobyło się czterech odzianych w piankowe kombinezony ratowników WOPR.
          Spotkaniu Opolan na wspólnej gimnastyce towarzyszyło mnóstwo atrakcji. Do udziałuw przedobiedniej, niedzielnej rekreacji zachęcił bogaty program imprez towarzyszących, z występami m.in.: Majki Jeżowskiej, zespołu Pech i Studia Piosenki Debiut z Opola  oraz mażoretek z Ozimka. Były pokazy Tai Chi oraz  ratowania ofiar wypadków drogowych. Była loteria fantowa, domowe ciasta  Ponadto każdy chętny – dzieci, młodzież, dorośli –mógł się napić … tranu!
         Opolskie Centrum Onkologii, jako jeden ze współorganizatorów imprezy, przygotował rozmaite gadżety, promujące zdrowy styl życia, jakże spójny z zasadami profilaktyki nowotworowej. Uczestnikom niedzielnego spotkania rozdano m.in. egzemplarze Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem oraz kilkaset ulotek i komiksów, promujących jego zasady. Wielką atrakcję dla uczestników stanowiły wypełnione helem różowe balony, promujące uczestnictwo w pań w wieku 50-69 w bezpłatnych badaniach mammograficznych. Bardzo przydatne ze względu na pogodę okazały się czerwone parasole, również promujące skryning mammograficzny.

Opolskie Centrum Onkologii informuje, że w czwartek, 24 grudnia, w Wigilię Bożego Narodzenia, Wojewódzka Przychodnia Onkologiczna będzie nieczynna

                                             ***

                     Kiedy dziecko się rodzi i na świat przychodzi
                     Jest jak Bóg, co powietrzem nagle się zakrztusił 
                     I poczuł, że ma ciało, że w ciemnościach brodzi
                     Że boi się człowiekiem być. I że być musi
                     Wokół radość. Kolędy szeleszczące złotko
                     Najbliżsi jak pasterze wpatrują się w Niego
                     I śmiech matki - bo dziecko przeciąga się słodko 
                     A ono się układa do krzyża swojego                                               
                                                                     Ernest Bryll

                            Z okazji Świat Bożego Narodzenia
                        wielu radości, niezapomnianych chwil,
                          spędzonych z bliskimi przy choince,
                                miłości, spokoju i zdrowia
                     Wszystkim Pacjentom oraz Pracownikom
                           Opolskiego Centrum Onkologii

                                               życzy
                                    Wojciech Redelbach
                                             dyrektor

       Opolskie Centrum Onkologii w lipcu br. rozpoczęło wysyłkę do Opolanek zaproszeń na bezpłatne badania mammograficzne. Pod koniec listopada dotarły one do ok. 20 tys. mieszkanek regionu w wieku 50-69 lat. Zaproszenia, co należy mocno podkreślić, otrzymały kobiety zdrowe, jeśli idzie o choroby piersi, które w minionych 2 latach nie miały wykonanego zdjęcia mammograficznego w ramach skryningu.
       Nie jest tajemnicą, iż  frekwencja w badaniu nie była budująca, przynajmniej w porównaniu do roku 2008.  Opolanki, podobnie jak panie w całym kraju, profilaktyką  raka piersi były zainteresowane mniej niż średnio. Jednostkom wykonującym w regionie badania w ramach skryningu, a jest ich 9 (niedawno doszła nowa jednostka w Głubczycach), w tym dwa mammobusy, raczej nie dokuczał  nadmiar frekwencji… Dość powiedzieć, że za rok 2009 wg stanu na dzień 1 grudnia 2009 r. Opolszczyzna zajmowała w kraju 11. miejsce, a za dwulecie  2008-2009 – miejsce 7. Ta poprawa o 5 miejsc to także skutek tego, że w latach 2007-2008 Opolszczyzna była niekwestionowanym krajowym liderem wysokiej mammograficznej frekwencji (ok. 50 proc.). 
       Na ten spadek zainteresowania skryningiem niewątpliwie wpłynął brak w pierwszym półroczu 2009 r. wysyłki Opolankom imiennych zaproszeń na badania (poprzednio wysyłał je NFZ; w roku 2009 zadanie to przypisano wojewódzkim ośrodkom koordynującym populacyjny program wczesnego wykrywania raka piersi), ale zaproszenia mogły być jednak drukowane i wysyłane dopiero od lipca. Trudno też uznać za mało istotny fakt, że opolski WOK – mimo organizacyjnego przygotowania oraz technicznych możliwości -  mógł wysłać zaproszenia do zaledwie 35 proc. uprawnionych  (średnia krajowa  wyniosła 44,4 proc.), podczas gdy niektórym ośrodkom w kraju dane zostały możliwości wysłania zaproszeń nawet do ponad 50- procentowej populacji. W sytuacji, kiedy właśnie dzięki zaproszeniom zgłaszalność Polek na to badanie jest największa, trudno postrzegać ten fakt, jako mało istotny dla rocznego wyniku skryningu …

Agata Pardej
Marker CEA
        Jest to marker nowotworowy (tzw. antygen karcinoembrionalny), uznawany niegdyś za wskaźnik raka jelita grubego. Stwierdzono jednak, że wzrost jego stężenia występuje zarówno w nowotworowych chorobach jelit oraz innych tkanek,  jak i w chorobach nienowotworowych. W niewielkich ilościach antygen ten występuje ponadto w tkankach jelit, trzustki i wątroby u zdrowych dorosłych.
         W praktyce klinicznej badanie CEA ma zastosowanie głównie w wykrywaniu wznowy raka jelita grubego oraz odbytu po leczeniu chirurgicznym. Marker ten nie może być używany do badań przesiewowych w kierunku jakiegokolwiek guza, a także - co warto podkreślić -wykazuje małą przydatność w monitorowaniu leczenia nowotworów.
         Podwyższone stężenie CEA występuje w:
• zapaleniu i marskości wątroby, w żółtaczce zastoinowej, alkoholizmie, chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy, zapaleniu trzustki, zapaleniu jelita, polipach odbytu, chorobie Crohna, niewydolności nerek, w chorobach płuc;
• raku jelita grubego, jajnika, sutka, płuc, prostaty, trzustki.

Niewielki wzrost stężenia występuje również u palaczy tytoniu i u kobiet ciężarnych.

Marker CA19-9
       To marker nowotworowy  (antygen nowotworowy), który  jest obecny w różnych rakach, ale także w zmianach łagodnych trzustki, żołądka, wątroby, pęcherzyka żółciowego, jelita grubego, odbytu, płuc. 
        Antygen ten nie występuje u wszystkich ludzi. Szacuje się, że od 3 do 7 proc.  populacji nie posiada tego antygenu, dlatego m.in. są pacjenci z nowotworami  przewodu pokarmowego, u których stwierdza się zerowe wartości tego markera.
        Stężenie CA19-9 jest podwyższone w 80 proc. raków gruczołowych trzustki. Ponieważ jednak rak trzustki jest rozpoznawany najczęściej dopiero w stadiach zaawansowanych, trudno jest ocenić  przydatność oznaczeń markera Ca19-9 dla wczesnej diagnozy czy monitorowania leczenia.  
        Marker ten razem z markerem CEA bywa stosowany w obserwacji okresu pooperacyjnego i we wczesnej diagnostyce wznowy. W wypadku nowotworu jelita grubego oraz ujemnego wyniku markera CEA przydatne może być właśnie oznaczenie CA19-9. 
        Należy pamiętać, że tak jak inne markery CA19-9 może być podwyższony w zmianach nienowotworowych, m.in. w chorobach przewodu pokarmowego, jak zapalenie i marskość wątroby, zapalenie trzustki, a także w mukowiscydozie i zapaleniu płuc.  Poza tym nawet nieznaczne utrudnienie w odpływie żółci powoduje podwyższenie jego stężenia.Marker ten charakteryzuje się krótkim okresem półtrwania we krwi, wynoszącym ok. 7 godzin.
      Pracownia Diagnostyki Laboratoryjnej OCO wykonuje oznaczenia CEA i Ca 19-9 na podstawie skierowania, wystawionego przez lekarza OCO lub odpłatnie na zlecenie pacjenta. Należy też pamiętać, że podwyższona wartość markera nie zawsze świadczy o chorobie nowotworowej a wynik w normie nie może usypiać czujności.

Dr n. med. Agata Pardej jest kierownikiem Pracowni Diagnostyki Laboratoryjnej w Opolskim Centrum Onkologii

Z udziałem ks. biskupa Andrzeja Czai
     Po raz pierwszy w tym roku grudniowe spotkanie opłatkowe w Opolskim Centrum Onkologii odbyło się z udziałem nowego ordynariusza  Diecezji Opolskiej ks. Andrzeja Czai, który w asyście  ks. Józefa Tarnawy koncelebrował  mszę świętą w szpitalnej kaplicy. Wzięli w niej udział pacjenci, ich rodziny oraz personel szpitalny z dyrektorem Wojciechem Redelbachem.
      Po mszy dzielono się opłatkiem przy dźwiękach pieśni adwentowychoraz kolęd.
      Ks. biskup Czaja wraz z ks. Tarnawą i dyrektorem Redelbachem odwiedzili także oddziały szpitalne, gdzie dzielono się opłatkiem z obłożnie chorymi. Dla wielu chorych takie spotkanie ma zawsze niezmiernie ważne znaczenie nie tylko w wymiarze duchowym, ale i terapeutycznym.
      Po części oficjalnej ks. biskup Czaja oraz personel szpitala zostali zaproszeni przez dyrektora Redelbacha na skromny, słodki poczęstunek.

Jeszcze nie teraz, ale w przyszłości na pewno
              „Genetyka w onkologii” – to temat kolejnej konferencji zorganizowanej 1 grudnia br. w I  LO im. Mikołaja Kopernika w Opolu, a którą  uczniowie klasy II pod kierunkiem  prof. Zdzisławy Krajewskiej przygotowali dla swoich kolegów z innych klas. Tym razem gościem specjalnym spotkania był dr Marek Szwiec, onkolog klinicysta w Opolskim Centrum Onkologii, kierujący także Poradnią Genetyki Onkologicznej.
             W pierwszym uczniowskim referacie przybliżone zostały podstawowe zagadnienia z zakresu genetyki, jednego z najszybciej rozwijających się działów biologii, badającego dziedziczność i związaną z nią zmienność gatunków.
             Samo zjawisko dziedziczności pojawiło się znacznie wcześniej niż wyodrębnienie się genetyki, jako samodzielnej dyscypliny naukowej. Każdy z nas ma na co dzień do czynienia z efektami działania Natury, pierwszego ziemskiego „genetyka”, ale też wielu pokoleń hodowców, którzy nie mając pojęcia o dziedziczeniu cech prowadzili hodowle wielu roślin i zwierząt, krzyżując ze sobą różne ich gatunki. To m.in. dzięki krzyżówkom z udomowionego wilka wyodrębniły się wszystkie znane dziś rasy psów, a np. z krzyżówek poziomki powstały truskawki, zaś z dziko rosnących traw – współczesne odmiany zbóż.
             Pierwszą próbę analizy mechanizmu dziedziczenia podjął w XIX wieku Czech Grzegorz Mendel, prowadząc badania na grochu.
Osiągnięcia genetyki są ogromne, ale należy korzystać z nich z umiarem. M.in. w scence „Dzieci na zamówienie” młodzież zastanawiała się nad problemem klonowania ludzi oraz genetycznego „ulepszania” poczętych już dzieci. Ponadto w referatach i scenkach o chorobach genetycznych scharakteryzowano najczęściej spotykane, jak np. zespół Downa, albinizm, anemia sierpowata, daltonizm, hemofilia. Młodzież omówiła także genetyczne podłoże podziału krwi na grupy zaś genetyka, jako ważna gałąź nauki, była tematem wiodącym uczniowskiego „Teleekspresu” oraz biologicznego quizu.    

O profilaktyce nowotworów, a zwłaszcza raka piersi i szyjki macicy 
     Niestety, ostatnie miesiące pokazują, że dla polityków i mediów ani rak, ani choroby serca , nie wydają się być najgroźniejszymi dla zdrowia i życia Polaków. Sądząc po uwadze, jaką od miesięcy gremia te poświęcają grypie, zwłaszcza jej wydaniu w wersji „świńskiej” (AH1N1), to właśnie poczciwa  influenza  najbardziej zagraża naszemu życiu. Media, nie bez umiejętnych podszeptów koncernów farmaceutycznych, nakręcają spiralę lęku, celem którego ma być wzrost liczby osób, chcących się zaszczepić.
     Jest takie celne powiedzenie, że „ludzie znacznie częściej uderzaliby się młotkiem w palec, gdyby ból pojawiał się dopiero po roku”.  Cóż, grypa to temat tu i teraz. A rak? To zazwyczaj bliżej nieokreślona przyszłość, doświadczana najczęściej przez osoby starsze …
     Te minorowy w tonacji słowa nasuwają się jako refleksja po spotkaniu, które odbyło się w połowie listopada, i na którym - jak zakładano - miał zostać wypracowany modus vivendi dla wspólnych, antynowotworowych działań. Mowa o konferencji „Rola lekarzy rodzinnych oraz samorządów lokalnych w działaniach na rzecz profilaktyki chorób nowotworowych - raka piersi i raka szyjki macicy”, którą dla lekarzy rodzinnych oraz wójtów, burmistrzów, prezydentów i starostów województwa opolskiego zorganizowały wojewódzkie ośrodki koordynujące na Opolszczyźnie programy wczesnego wykrywania raka piersi oraz raka szyjki macicy.
      Celem spotkania było przybliżenie lekarzom pierwszego kontaktu oraz samorządowcom potrzeby prowadzenia wspólnych, wielotorowych działań na rzecz profilaktyki nowotworowej, a zwłaszcza raków piersi i szyjki macicy. Kompleksowa informacja i edukacja prowadzone lokalnie to warunek wręcz nieodzowny dla poprawienia zgłaszalności kobiet na bezpłatne badania skryningowe, mające wykrywać wczesne postaci raków piersi i szyjki macicy. Bo tylko szybko wykryty i leczony rak może zostać pokonany.
     Cóż… Z uwagi na frekwencję, mówiąc eufemistycznie, daleką od oczekiwanej, postawiony w tytule konferencji problem analizowany był głównie w gronie tych, którzy akurat nie mają wątpliwości, co do kardynalnej roli profilaktyki w walce z rakiem… Na 250 zaproszonych osób w spotkaniu wzięło udział niespełna 50, z tego połowę stanowili organizatorzy, prelegenci oraz tzw. vipy, z których zresztą tylko nieliczni dotrwali do końca… Jednym z powodów była ponoć narada poświęcona właśnie grypie a odbywająca się w tym samym czasie…